Sözlük / Dahilde İşleme Rejimi
Dahilde İşleme Rejimi nedir?
Dahilde işleme rejimi (DİR), ihraç edilecek bir ürünün üretiminde kullanılacak hammadde veya ara malın, ihracat taahhüdü karşılığında gümrük vergisi ödenmeden ya da ödenip sonradan geri alınarak ithal edilmesini sağlayan şartlı bir gümrük rejimidir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 108-122. maddelerine göre dahilde işleme rejiminin iki uygulama biçimi vardır: şartlı muafiyet sisteminde vergi teminata bağlanır ve mal ihraç ürününe dönüşüp yurt dışına çıkınca teminat iade edilir; geri ödeme sisteminde ise serbest dolaşımdaki eşyanın girişinde tahsil edilen vergi, işlenmiş ürün ihraç edildikten sonra geri ödenir.
Rejimden yararlanmak için önce bir Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) alınır; belge, hangi hammaddenin ne oranda (fire dahil) işlenmiş ürüne dönüşeceğini ve ihracat taahhüdünün hangi takvimde kapatılacağını önceden tanımlar. Taahhüt süresi ürün grubuna ve üretim sürecine göre değişir; kesin süre başvuru aşamasında ilgili idare tarafından belirlenir.
İki sistem arasındaki fark ödeme zamanlamasıdır, muafiyetin kendisi değil: şartlı muafiyette vergi hiç tahsil edilmeden teminatla ilerlenir, geri ödeme sisteminde ise vergi önce tahsil edilip taahhüt yerine getirildiğinde iade edilir. Firmanın nakit akışı ve teminat kapasitesi, iki sistemden hangisinin tercih edileceğini belirler.
Ne Zaman Karşınıza Çıkar
Yurt dışından hammadde veya ara malzeme alıp bunu işleyip yeniden ihraç eden bir üretici için DİR, ithalat vergisini baştan devre dışı bırakan bir tercihtir — ama bu tercih ihracat taahhüdü doğurur. Karar, ithalat anında değil üretim planlaması aşamasında verilir; sonradan DİR’e geçiş her zaman aynı kolaylıkla mümkün olmaz.
Aynı üretici ithal girdiyi kısmen yurt içi satışta da kullanmak isterse, yani üretimin tamamı ihraç edilmeyecekse, rejimin kapsamı ve taahhüt oranı buna göre daraltılır; karma kullanım baştan belge başvurusunda beyan edilmelidir.
Sınırları
- İhracat taahhüdünün süresinde kapatılamaması durumunda alınmayan vergiler gecikme faiziyle geri istenir ve duruma göre ceza gündeme gelebilir; tam olarak hangi sürede ve hangi koşullarda ek süre alınabileceği başvuru bazında ilgili gümrük idaresince belirlenir — burada tek bir sabit sayı vermek yanıltıcı olur.
Sık Karıştırılanlar
| Karşılaştırma | Fark |
|---|---|
| Dahilde İşleme Rejimi vs Antrepo Rejimi | Antrepoda eşya işlenmeden, olduğu gibi bekletilir. Dahilde işlemede ise eşya mutlaka bir üretim veya işleme sürecinden geçip yeni bir ürüne dönüşür ve o ürün ihraç edilir — ikisi farklı amaç taşıyan ayrı rejimlerdir. |
| Dahilde İşleme Rejimi vs Geçici İthalat | Geçici ithalatta eşyanın kendisi işlenmeden belirli bir süre kullanılıp aynen yeniden ihraç edilir. Dahilde işlemede eşya işlenerek başka bir ürüne dönüşür ve o hâliyle ihraç edilir; iki rejimde eşyanın çıkış anındaki hâli farklıdır. |
Sık Sorulan Sorular
Dahilde işleme rejimi nedir?+
İhraç edilecek bir ürünün üretiminde kullanılacak hammadde ya da ara malın, ihracat taahhüdü karşılığında gümrük vergisi ödenmeden veya ödenip sonradan geri alınarak ithal edilmesini sağlayan şartlı gümrük rejimidir.
Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) nedir?+
DİİB, dahilde işleme rejiminden yararlanmak için ithalattan önce alınması gereken izin belgesidir; hangi hammaddenin hangi oranda işlenmiş ürüne dönüşeceğini ve ihracat taahhüdünün takvimini önceden tanımlar.
Şartlı muafiyet sistemi ile geri ödeme sistemi arasındaki fark nedir?+
Şartlı muafiyette vergi hiç tahsil edilmeden teminatla ilerlenir ve taahhüt yerine gelince teminat iade edilir. Geri ödeme sisteminde vergi önce tahsil edilir, ihracat taahhüdü tamamlandığında geri ödenir. Fark ödemenin zamanlamasındadır, muafiyetin kendisi değil.
Dahilde işleme rejiminde ihracat taahhüdü ne anlama gelir?+
İhracat taahhüdü, ithal edilen hammaddenin belirlenen oranda işlenmiş ürüne dönüştürülüp ihraç edileceğine dair firmanın gümrük idaresine verdiği bağlayıcı beyandır. Taahhüt kapatılmadan rejimin sağladığı vergi avantajı kesinleşmez.
İlgili Terimler
Bu Terim Hangi İşimizde Geçiyor
Dahilde İşleme Rejimi, gümrük müşavirliği hizmetimiz kapsamında takip ettiğimiz belgelerden biridir.
Gümrük Müşavirliğiİthalat ve ihracat beyannamelerinizin hazırlanması, tescili ve takibi.Bu sayfa Gümrük Müşaviri Reşide Kapukçu (Karne No: M/07/0008) tarafından incelenmiştir.
Kaynak
4458 sayılı Gümrük Kanunu, Madde 108-122 — Resmî Mevzuat Bilgi Sistemi — Dahilde işleme rejiminin şartlı muafiyet ve geri ödeme sistemlerini düzenleyen hükümler. Uygulama ayrıntıları Gümrük Yönetmeliği madde 319 ve 345-369’da yer alır.