Sözlük / Incoterms
Incoterms nedir?
Incoterms, Milletlerarası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı ve alıcı ile satıcı arasında malın teslim yerini, taşıma-sigorta sorumluluğunu ve risk geçiş noktasını tanımlayan on bir uluslararası teslim şekli kuralıdır; şu an yürürlükte olan sürüm Incoterms 2020’dir.
ICC, kuralları ortalama on yılda bir günceller (2000, 2010, 2020); 2026 itibarıyla yürürlükte olan hâlâ Incoterms 2020’dir, yeni bir baskı yayımlanmamıştır. Incoterms bir ödeme şekli değildir — ödemenin nasıl yapılacağını değil, malın hangi noktada teslim edildiğini, taşıma/sigorta masrafını ve gümrükleme yükümlülüğünü kimin üstlendiğini belirler.
11 kural dört harf grubuna ayrılır. E grubunda (EXW) satıcının yükümlülüğü en düşüktür — mal kendi tesisinde teslim edilir, taşıma ve ihracat gümrükleme dahil geri kalan her şey teknik olarak alıcıya kalır. F grubunda (FCA, FAS, FOB) ihracat gümrüklemesini satıcı yapar, ana taşımayı alıcı düzenler. C grubunda (CFR, CIF, CPT, CIP) satıcı taşıma bedelini (CIF/CIP’de sigortayı da) öder, ama risk mal yüklendiği anda alıcıya geçer — masraf ile riskin AYNI noktada geçmemesi bu grupta en çok karıştırılan noktadır. D grubunda (DAP, DPU, DDP) satıcı malı varış noktasına kadar taşır; yalnız DDP’de ithalat vergileri de satıcının üstündedir.
Teslim şekli, gümrük kıymeti tespitini de etkiler: CIF esaslı bir teslimde navlun ve sigorta bedeli fatura kıymetine zaten dahildir, FOB esaslı bir teslimde bu kalemler beyanda ayrıca eklenir. Hangi kalemin kıymete dahil edileceği, kullanılan teslim şekline göre değişir.
Ne Zaman Karşınıza Çıkar
Teslim şekli, sözleşme veya proforma fatura hazırlanırken kararlaştırılır — sevkiyat başladıktan sonra değiştirilmesi hem navlun hem gümrük tarafında yeniden hesap gerektirir. İki nokta ACR’nin en sık gördüğü karışıklık kaynağıdır: (1) EXW’de "satıcı zaten her şeyi yapıyor" sanılması; oysa ihracat gümrük beyanının teknik yükümlüsü alıcıdır ve alıcının satıcı ülkesinde beyan verebilecek bir temsilcisi çoğu zaman yoktur — bu yüzden taraflar EXW’de ihracat gümrüklemesini fiilen satıcıya bıraktıran ayrı bir anlaşma yapar. (2) DDP’de ithalatçının "gümrük işlemiyle hiç uğraşmayacağım" beklentisine girmesi; oysa Türkiye’de ithalat beyannamesi genellikle Türkiye’de yerleşik bir yükümlü adına tescil edilmek zorundadır — satıcının bu statüsü yoksa DDP’nin ithalat ayağı fiilen ithalatçı üzerinden yürütülmek zorunda kalabilir.
Navlun teklifi karşılaştırılırken hangi kalemin (terminal elleçleme, sigorta, varış masrafları) navlun bedeline dahil olduğu, seçilen teslim şekline göre değişir; bu karşılaştırmanın nasıl yapıldığı ayrı bir konudur.
Sınırları
- Incoterms yalnızca masraf ve risk paylaşımını, teslim yerini düzenler; malın mülkiyetinin ne zaman devredildiğini, ödemenin ne zaman ve nasıl yapılacağını ya da uygulanacak hukuku BELİRLEMEZ — bunlar sözleşmenin ayrı maddeleridir.
Sık Karıştırılanlar
| Karşılaştırma | Fark |
|---|---|
| Incoterms vs Ödeme Şekli (Akreditif, Peşin, Mal Mukabili) | Incoterms, malın teslim yerini ve taşıma/gümrük masraflarının hangi tarafa ait olduğunu belirler; ödemenin ne zaman ve hangi yöntemle yapılacağını belirlemez. Bir sözleşmede teslim şekli FOB, ödeme şekli akreditif olabilir — ikisi bağımsız kararlardır. |
| Incoterms vs Taşıma Sözleşmesi (Navlun Rezervasyonu) | Incoterms, alıcı ile satıcı arasında hangi tarafın taşımayı DÜZENLEYECEĞİNİ belirler; taşıyıcı ile o tarafın imzaladığı navlun sözleşmesinin içeriğini belirlemez. Bu, Incoterms’ten ayrı bir sözleşmedir. |
Sık Sorulan Sorular
Incoterms nedir?+
Milletlerarası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı, alıcı ile satıcı arasında malın teslim yerini, taşıma/sigorta masrafını ve gümrükleme yükümlülüğünü kimin üstleneceğini belirleyen on bir uluslararası teslim şekli kuralıdır.
Incoterms 2026 diye bir versiyon var mı?+
Hayır. ICC 2026 itibarıyla yeni bir baskı yayımlamadı; yürürlükte olan hâlâ Incoterms 2020’dir. ICC kuralları ortalama on yılda bir güncelliyor (2000, 2010, 2020); bir sonraki revizyon 2030 civarında beklenebilir.
Incoterms kaç teslim şeklinden oluşur?+
On bir kuraldan oluşur ve dört gruba ayrılır: E grubu (EXW), F grubu (FCA, FAS, FOB), C grubu (CFR, CIF, CPT, CIP), D grubu (DAP, DPU, DDP).
FCA teslim şeklinde ihracat gümrük yükümlülüğü kimde?+
FCA, F grubunda yer alır; bu grupta ihracat gümrüklemesini satıcı yapar. Ana taşımayı ise alıcı düzenler — FCA’da mal, satıcının belirlediği bir noktada taşıyıcıya teslim edildiğinde satıcının yükümlülüğü sona erer.
DDP’de ithalat gümrük işlemini kim yapar?+
DDP’de satıcı, malı ithalat vergileri dahil varış noktasına kadar teslim etmeyi üstlenir. Ancak Türkiye’de ithalat beyannamesi genellikle Türkiye’de yerleşik bir yükümlü adına tescil edilir; satıcının bu statüsü yoksa ithalat ayağı fiilen ithalatçı üzerinden yürütülmek zorunda kalabilir — bu, DDP tercih edilirken sözleşme öncesinde netleştirilmesi gereken bir noktadır.
İlgili Terimler
Bu Terim Hangi İşimizde Geçiyor
Incoterms, lojistik ve taşıma hizmetimiz kapsamında takip ettiğimiz belgelerden biridir.
Lojistik ve TaşımaAnlaşmalı depolar, konteyner yükleme ve iç taşıma organizasyonu.Kaynak
ICC (Milletlerarası Ticaret Odası) — Incoterms® Rules — Incoterms 2020, ICC’nin resmî ve tescilli kural setidir; 11 teslim şekli ve grupları bu kaynağa dayanır.