Sözlük / Tek Pencere Sistemi
Tek Pencere Sistemi nedir?
Tek Pencere Sistemi, gümrük işlemleri sırasında farklı kamu kurumlarından istenen izin, onay ve uygunluk belgelerinin tek bir noktadan elektronik ortamda alınmasını sağlayan ve Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen başvuru ve belge sistemidir.
Sistemin kurulması, 20 Mart 2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2012/6 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile kararlaştırılmış ve yürütme görevi Ticaret Bakanlığı’na verilmiştir. Sistemde üretilen her belgeye 23 haneli bir belge kimlik numarası verilir; gümrük beyannamesinde kâğıt belgenin kendisi değil bu numara beyan edilir.
Sistemin çözdüğü sorun dağınıklıktır. Bir sevkiyat için gereken kontrol belgesi bir bakanlıktan, uygunluk yazısı başka bir kurumdan, izin üçüncü bir birimden isteniyorsa eskiden her biri ayrı başvuru ve ayrı evrak akışı demekti. Tek Pencere Sistemi bu başvuruları ortak bir kanala taşır ve sonucu elektronik belge olarak üretir; belge yalnız elektronik ortamda doğduğu için sahte evrak riski de büyük ölçüde kapanır.
Sistem içinde iki farklı akış vardır. İlgili kurumun kendi sistemi Bakanlık altyapısına entegre edilmişse belge doğrudan kurumdan elektronik olarak gelir; entegrasyon bulunmayan hâllerde başvuru Bakanlık üzerinden yapılır ve Bakanlık bu ikinci akış için genel kullanım rehberleri yayımlar. Yükümlü açısından sonuç aynıdır: elinde bir belge kimlik numarası olur ve beyannamenin ilgili satırına bu numarayı yazar.
Numaranın bir de bakiye tarafı vardır. Miktar veya değer üzerinden verilen izinlerde sistem, belgeden ne kadar kullanıldığını takip eder; aynı izne dayanan sonraki sevkiyatlar kalan bakiyeden düşer. Bu yüzden bir izin belgesi tek bir beyannameye değil, bakiyesi tükenene kadar bir dizi işleme hizmet edebilir.
Ne Zaman Karşınıza Çıkar
Sistem, GTİP tespitinden hemen sonra devreye girer: ürünün tabi olduğu izin veya uygunluk belgesi belirlendiği anda başvurunun nereden yapılacağı sorusu Tek Pencere’ye çıkar. Erişim iki kapıdan olur — e-Devlet Kapısı’ndaki Ticaret Bakanlığı menüsü altında yer alan Tek Pencere Sistemi bağlantısı ya da Bakanlığın kendi uygulama adresi. Her iki yolda da kimlik doğrulama e-Devlet üzerinden yapılır.
Asıl takıldığı yer yetkilendirmedir. Bağımsız olarak başvuru yapacak bir kullanıcının hesabında "Tek Pencere" yetkisinin tanımlı olması gerekir ve bu yetki e-Devlet’ten kendiliğinden gelmez; ilgili gümrük müdürlüğüne başvurularak alınır. Firma ilk kez ithalat yapıyorsa bu adım çoğu zaman gözden kaçar ve başvuru ekranı açılmadığında sorun sistemde sanılır — oysa eksik olan yetkidir.
Firmanın bu yükü kendisi taşıması zorunlu değil. Gümrük müşavirliği hizmeti alan bir firmada başvurular, düzenlenmiş gümrük vekaletnamesi kapsamında müşavir tarafından yürütülür; hangi ürün için hangi kurumdan hangi belgenin isteneceğinin baştan tespiti de aynı işin parçasıdır. Bu tespit ve takip Gümrük Müşavirliği hizmetimizin kapsamında yapılıyor.
Sınırları
- Tek Pencere Sistemi izin vermez; izni ilgili kurum verir. Sistem yalnızca başvurunun ve belgenin taşındığı kanaldır — başvurunun reddi, eksik bulunması ya da ek belge istenmesi tamamen o kurumun kendi mevzuatına göre işler.
- Sisteme erişim yetkisi almış olmak, yapılacak başvurunun kabul edileceği anlamına gelmez. Yetki bir kapı açar, sonucu ürünün mevzuata uygunluğu belirler.
- Başvurunun ne kadar sürede sonuçlanacağı Tek Pencere Sistemi’ne bağlı değildir. Süreyi belgeyi düzenleyen kurumun kendi işleyişi belirler; bu nedenle buradan bir tarih taahhüdü verilemez ve planlama en geç sevkiyat kararı aşamasında yapılmalıdır.
Sık Karıştırılanlar
| Karşılaştırma | Fark |
|---|---|
| Tek Pencere Sistemi vs BİLGE Sistemi | BİLGE, gümrük beyannamesinin tescil edildiği ve işlendiği sistemdir. Tek Pencere Sistemi ise beyannameye yazılacak izin ve uygunluk belgelerinin alındığı yerdir. Sıralama nettir: belge Tek Pencere’de doğar, numarası BİLGE’deki beyannameye girer. |
| Tek Pencere Sistemi vs e-Devlet Kapısı | e-Devlet, Tek Pencere Sistemi’ne giriş yapılan kimlik doğrulama kapısıdır; sistemin kendisi değildir. e-Devlet hesabı olan herkes bağlantıyı görebilir, ancak başvuru yapabilmek için ayrıca gümrük müdürlüğünden alınan "Tek Pencere" yetkisi gerekir. |
Sık Sorulan Sorular
Tek pencere sistemine nasıl giriş yapılır?+
Giriş, e-Devlet Kapısı’ndaki Ticaret Bakanlığı menüsü altında yer alan Tek Pencere Sistemi bağlantısından ya da Bakanlığın uygulama adresinden yapılır. Kimlik doğrulama e-Devlet üzerinden gerçekleşir; başvuru ekranlarının açılabilmesi için hesapta ayrıca Tek Pencere yetkisinin tanımlı olması gerekir.
Tek pencere sistemi girişi yetkisi nasıl alınır?+
Bağımsız başvuru yapacak kullanıcıların Tek Pencere yetkisini ilgili gümrük müdürlüğünden alması gerekir. Yetki e-Devlet hesabıyla birlikte otomatik gelmez; firmanın temsil yetkisini gösteren belgelerle gümrük idaresine başvurulur.
Tek pencere sistemini hangi kurum işletir?+
Sistemi Ticaret Bakanlığı yürütür. Kuruluşu 20 Mart 2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2012/6 sayılı Başbakanlık Genelgesi’ne dayanır; belgeleri düzenleyen kurumlar ise kendi mevzuatları çerçevesinde sisteme dahil olan diğer kamu idareleridir.
Tek pencere sisteminde belge kimlik numarası nedir?+
Sistemde düzenlenen her belge için üretilen 23 haneli numaradır. Gümrük beyannamesinde belgenin kâğıt nüshası yerine bu numara beyan edilir; miktar veya değer üzerinden verilen izinlerde belgenin kalan bakiyesi de bu numara üzerinden takip edilir.
İlgili Terimler
Bu Terim Hangi İşimizde Geçiyor
Tek Pencere Sistemi, gümrük müşavirliği hizmetimiz kapsamında takip ettiğimiz belgelerden biridir.
Gümrük Müşavirliğiİthalat ve ihracat beyannamelerinizin hazırlanması, tescili ve takibi.Bu sayfa Gümrük Müşaviri Reşide Kapukçu (Karne No: M/07/0008) tarafından incelenmiştir.
Kaynak
T.C. Ticaret Bakanlığı — Gümrük Rehberi: Tek Pencere Sistemi — Sistemin kuruluşu: 20.03.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2012/6 sayılı Başbakanlık Genelgesi.