Sözlük / Konşimento
Konşimento nedir?
Konşimento, taşıyıcının yükü teslim aldığını veya gemiye yüklediğini gösteren, taşıma sözleşmesini kanıtlayan ve yükün ancak ibrazı karşılığında teslim edilebildiği kıymetli evraktır; Türk Ticaret Kanunu bunu deniz taşımacılığına özgü olarak düzenler.
Konşimentonun İngilizcesi bill of lading'dir; Türk Ticaret Kanunu'nun 1228. maddesinde tanımlanır ve yük gemiye alındığında taşıyıcı ya da acentesi tarafından düzenlenir. Deniz taşımacılığı dışındaki modlarda aynı işlevi karayolunda CMR belgesi, havayolunda hava konşimentosu (airwaybill), demiryolunda CIM belgesi görür; hepsi taşıma sözleşmesinin kanıtı ve teslim şartı olma işlevini paylaşır.
Konşimentonun üç işlevi vardır: taşıyıcının yükü teslim aldığına dair makbuz, taşıma sözleşmesinin şartlarının kanıtı ve yük üzerindeki teslim/mülkiyet hakkını taşıyan kıymetli evrak. Yük henüz gemiye fiilen yüklenmeden, yalnızca taşıyıcıya teslim edildiğinde düzenlenen belgeye "tesellüm konişmentosu" denir; yük gemiye yüklendikten sonra bu geçici belge iade edilerek yerine "yükleme konişmentosu" verilir — ikisi aynı belge değildir.
Konşimento, gümrük idaresine ibrazı zorunlu bir gümrük belgesi değildir; taşıyan ile yükleyici arasındaki taşıma sözleşmesinden doğan özel hukuk belgesidir. Buna karşılık uluslararası ticarette ayrı bir "yükleme tarihi belgesi" bulunmadığından, gümrük işlemlerinde sevkiyatın/yüklemenin tarihi konşimentonun düzenlenme tarihi referans alınarak değerlendirilir.
Ne Zaman Karşınıza Çıkar
Yük taşıyıcıya teslim edildiğinde veya gemiye yüklendiğinde, taşıyıcı ya da acentesi konşimentoyu düzenleyip yükleyiciye (genellikle ihracatçı ya da onun adına hareket eden nakliyeci/acente) verir. Konşimento düzenlenmeden önce yükleyici, taşıyıcıya bir "konşimento talimatı" (shipping instructions) ile yükleyici, alıcı, ihbar merci ve mal tanımı bilgilerini bildirir; konşimento bu talimata göre yazılır.
Akreditifli işlemlerde konşimento, bankaya ibraz edilecek vesaikten biridir; konşimentonun üzerindeki düzenlenme/yükleme tarihi, akreditif metnindeki son yükleme tarihi şartıyla uyumlu olmak zorundadır.
İthalatta malın taşıyıcıdan/terminalden fiilen teslim alınabilmesi, konşimentonun ibrazına bağlıdır; bu ibraz karşılığında taşıyıcı veya acente tarafından ayrıca bir teslim belgesi (ordino) düzenlenir — konşimento ile ordino bu noktada birbirine bağlanır ama aynı belge değildir.
Sınırları
- Konşimento bir gümrük belgesi değildir; gümrük beyannamesinin dayanağı olarak kullanılmaz, yalnızca sevkiyat/yükleme tarihinin referansı olabilir. Beyannamenin kendisi ayrı belgelere (fatura, çeki listesi, dolaşım belgeleri) dayanır.
Sık Karıştırılanlar
| Karşılaştırma | Fark |
|---|---|
| Konşimento vs Ordino | Konşimento, taşıma sözleşmesinin kanıtı ve yükün taşıyana teslim edildiğini gösteren kıymetli evraktır; tek başına malın gümrükten veya terminalden fiilen çekilmesine izin vermez. Ordino ise konşimentonun ibrazı karşılığında taşıyıcı veya acente tarafından düzenlenen, fiilî teslimi sağlayan ayrı bir belgedir. |
Sık Sorulan Sorular
Konşimento nedir?+
Konşimento, taşıyıcının yükü teslim aldığını veya gemiye yüklediğini gösteren, taşıma sözleşmesinin şartlarını kanıtlayan ve yükün ancak ibrazı karşılığında teslim edilebildiği kıymetli evraktır. Türk Ticaret Kanunu'nun 1228. maddesinde tanımlanır.
Konşimento numarası ne işe yarar?+
Konşimento numarası, o sevkiyata ait belgeyi taşıyıcının sisteminde ve gümrük/banka evrakında tekil olarak tanımlayan referans koddur. Sevkiyatın izlenmesinde ve akreditif ibrazında belgenin doğru yükle eşleştirilmesini sağlar; sorgulama taşıyıcının kendi sisteminden yapılır, ACR'nin sağladığı bir araç değildir.
Konşimento türleri nelerdir?+
Yükleme aşamasına göre "tesellüm konişmentosu" (yük henüz gemiye yüklenmeden, taşıyıcıya teslim edildiğinde düzenlenir) ve "yükleme konişmentosu" (fiili yüklemeden sonra düzenlenir, tesellüm konişmentosunun yerini alır) ayrımı yapılır. Ayrıca taşıma moduna göre karayolunda CMR, havayolunda hava konşimentosu (airwaybill), demiryolunda CIM belgesi aynı işlevi görür.
Konşimento talimatı (shipping instructions) nedir?+
Yükleyicinin, konşimento düzenlenmeden önce taşıyıcıya veya acenteye yükleyici, alıcı, ihbar merci ve mal tanımı gibi bilgileri bildirdiği belgedir. Bu bilgilerdeki bir hata doğrudan konşimentoya, dolayısıyla akreditif ibrazına yansır; bu yüzden talimat gönderilmeden önce fatura ve çeki listesiyle karşılaştırılarak kontrol edilir.
İlgili Terimler
Bu Terim Hangi İşimizde Geçiyor
Konşimento, lojistik ve taşıma hizmetimiz kapsamında takip ettiğimiz belgelerden biridir.
Lojistik ve TaşımaAnlaşmalı depolar, konteyner yükleme ve iç taşıma organizasyonu.Bu sayfa Gümrük Müşaviri Reşide Kapukçu (Karne No: M/07/0008) tarafından incelenmiştir.
Kaynak
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — Konşimentonun tanımı, türleri ve hükümleri TTK 1228-1246. maddeler arasında düzenlenir; tanım ilk kez 1228/1 ile getirilmiştir.