Sözlük / NCNDA
NCNDA nedir?
NCNDA (Non-Circumvention, Non-Disclosure Agreement), emtia ticaretinde bir aracının tanıttığı alıcı/satıcı ve kaynak bilgisinin gizli tutulmasını ve tarafların bu aracıyı devre dışı bırakarak doğrudan anlaşmamasını taahhüt eden bir yazışma sözleşmesidir; Türk mevzuatında tanımlı bir gümrük belgesi değildir.
NCNDA'nın Türkçe internette dolaşan versiyonlarının büyük kısmı "ICC 400/500/600" referansı taşır; Uluslararası Ticaret Odası (ICC) böyle bir numaralandırma hiç kullanmadığını ve bu ibarenin sahte belgelere kredibilite kazandırmak için eklendiğini kendi resmî uyarı sayfasında açıkça belirtir. ICC'nin gerçek modeli farklı bir ad ve numarayla yayınlanmıştır: Yayın No. 769, Model Occasional Intermediary Contract.
NCNDA iki ayrı taahhüdü bir arada taşır: "non-disclosure" (gizlilik) tarafı, aracının paylaştığı alıcı/satıcı kimliği, kaynak ve fiyat bilgisinin üçüncü kişilerle paylaşılmamasını; "non-circumvention" (devre dışı bırakmama) tarafı ise imza sahiplerinin bu bilgiyi kullanarak aracıyı atlayıp doğrudan anlaşmamasını öngörür. Bazı versiyonlarda tarafların nasıl birlikte çalışacağını anlatan bir "working agreement" bölümü de eklenir.
NCNDA'ya çoğunlukla eşlik eden ikinci belge IMFPA'dır (Irrevocable Master Fee Protection Agreement) — bir işlem zincirindeki birden fazla aracıya ödenecek komisyonun paylaşımını taahhüt eder. ICC, IMFPA'yı kendi yayınladığı belgeler arasında saymaz; tersine, bunu "ICC hiçbir zaman yayınlamaz" dediği belgeler listesinde açıkça belirtir. IMFPA'nın var olması, komisyonun fiilen ödeneceğinin garantisi değildir.
Sahte ICC referansları çıkarıldığında NCNDA, sıradan bir gizlilik ve devre dışı bırakmama sözleşmesine indirgenir; bağlayıcılığı ICC'den ya da özel bir "ticaret hukuku"ndan değil, tarafların tabi olduğu genel sözleşme hukukundan ve seçilen yargı yerinden gelir.
Ne Zaman Karşınıza Çıkar
ACR'nin müşterileri için NCNDA gümrükleme sürecinin bir parçası olarak karşımıza çıkmaz; bu belge, bir emtia (özellikle petrol ürünleri, metal, tahıl gibi) alım-satım zincirinde aracılar arasında ilk temas kurulduğunda, taraflar birbirinin kimlik ve kaynak bilgisini paylaşmadan önce imzalanır. Zaman zaman bir ithalatçı müşterimiz, kendisine yönlendirilen bir tedarik teklifiyle birlikte gelen NCNDA/IMFPA setini göstererek "bunu imzalamam gerekiyor mu, bağlayıcı mı" diye sorar.
Bu noktada bizim rolümüz hukuki görüş vermek değil, NCNDA'nın ne anlama geldiğini ve gümrükleme sürecindeki yerini (aslında yokluğunu) açıklamaktır. Gerçek bir ithalat ya da ihracat işleminde gümrük beyannamesi, fatura, konşimento gibi belgeler aranır — NCNDA bunların hiçbirinin yerine geçmez ve gümrük idaresine ibraz edilmez.
Sınırları
- "NCNDA, ICC 400/500/600 kurallarına tabidir" ifadesi Türkçe internette yaygın biçimde tekrarlanır ama yanlıştır: Uluslararası Ticaret Odası (ICC) böyle numaralandırılmış bir NCND kuralı hiç yayınlamadı ve bunu kendi resmî uyarı sayfasında açıkça belirtiyor.
- "IMFPA, ICC tarafından tanınan resmî bir belgedir" iddiası yanlıştır: ICC, IMFPA'yı "hiçbir zaman yayınlamadığı belgeler" listesinde açıkça sayar. Bir aracılık zincirinde IMFPA'nın var olması, komisyonun fiilen ödeneceğinin garantisi değildir.
- "NCNDA imzalamak taraflar arasındaki işlemin gerçek olduğunu kanıtlar" düşüncesi yanlıştır: NCNDA yalnız gizlilik ve devre dışı bırakmama taahhüdüdür, işlemin gerçekliğini garanti etmez.
- "NCNDA gümrükleme sürecinde ibraz edilmesi gereken bir belgedir" düşüncesi yanlıştır: NCNDA Türk gümrük mevzuatında tanımlı değildir ve gümrükleme sürecinin hiçbir aşamasında ibrazı zorunlu bir evrak değildir.
Sık Karıştırılanlar
| Karşılaştırma | Fark |
|---|---|
| NCNDA vs NDA (Gizlilik Sözleşmesi) | Klasik bir NDA yalnızca paylaşılan bilginin gizli tutulmasını taahhüt eder. NCNDA buna ek olarak "non-circumvention" (devre dışı bırakmama) maddesi taşır: taraflar, aracı sayesinde öğrendiği alıcı/satıcı/kaynak bilgisini kullanarak aracıyı atlayıp doğrudan anlaşmayacağını da taahhüt eder. |
Sık Sorulan Sorular
NCNDA sözleşmesi nedir?+
NCNDA, emtia ticaretinde bir aracının tanıttığı taraflar arasında imzalanan, bilginin gizli tutulmasını (non-disclosure) ve aracının devre dışı bırakılmamasını (non-circumvention) taahhüt eden bir yazışma sözleşmesidir. Türk gümrük mevzuatında tanımlı bir belge değildir.
NCNDA agreement Türkçe karşılığı nedir?+
NCNDA, "Non-Circumvention, Non-Disclosure Agreement" ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede yerleşik resmî bir karşılığı yoktur; günlük kullanımda "gizlilik ve devre dışı bırakmama sözleşmesi" olarak anılır.
NCNDA ile IMFPA arasındaki fark nedir?+
NCNDA gizlilik ve devre dışı bırakmama taahhüdüdür; IMFPA ise bir işlem zincirindeki aracılara ödenecek komisyonun paylaşımını taahhüt eden ayrı bir belgedir. ICC, IMFPA'yı kendi yayınladığı belgeler arasında saymaz.
NCNDA IMFPA şablonu (word) var mı?+
ACR hazır bir NCNDA/IMFPA şablonu sunmuyor; internette dolaşan şablonların büyük kısmı sahte ICC referansı taşıyor ve yanlış doldurulmuş bir belge taraflar arasında yanlış beklenti yaratabilir. Bunun yerine belgenin hangi iki taahhüdü (gizlilik ve devre dışı bırakmama) içermesi gerektiğini yukarıda açıkladık.
Bu belgeler Türk gümrük mevzuatında tanımlı belgeler değildir. Buradaki anlatım, gümrük ve dış ticaret operasyonunda bu belgelerle karşılaşma pratiğine dayanır; hukuki görüş değildir.
Kaynak
ICC — Beware of Fraudulent Documents Mentioning ICC (iccwbo.org) — Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC), kendi adını taşıyan sahte belgeler (IMFPA dahil) ve "ICC 400/500/600" gibi var olmayan referanslar konusundaki resmî uyarı sayfası; ICC'nin gerçek NCND modelinin Yayın No. 769 olduğunu belirtir.