Sözlük / TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi)
TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi) nedir?
TAREKS, ithalat ve ihracata konu ürünlerin güvenlik, teknik mevzuata uygunluk ve kalite yönünden denetimlerinin risk esasına göre elektronik ortamda yürütülmesini sağlayan, T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından işletilen web tabanlı bir sistemdir.
TAREKS 2011 yılından bu yana kullanılıyor ve her sevkiyatı aynı yoğunlukta denetlemek yerine, belirlenen risk kriterlerine göre hangi partinin fiziksel muayeneye, hangisinin belge kontrolüne yönlendirileceğini elektronik olarak belirliyor. T.C. Ticaret Bakanlığının kendi yürüttüğü ürün güvenliği ve denetimi (ÜGD) işlemleri bu sistem üzerinden yürür; Tarım ve Orman Bakanlığı gibi diğer bakanlıkların kendi mevzuatına göre verdiği kontrol belgesi ve uygunluk yazısı ise ayrı bir kanaldan, doğrudan ilgili bakanlığa yapılan başvuruyla yürütülür.
TAREKS bir belge türü değil, T.C. Ticaret Bakanlığının kendi denetimlerini risk esasına göre yönlendirdiği elektronik platformdur. Sistemin kendisi bir izin ya da onay vermez, hangi sevkiyatın fiziksel muayeneye hangisinin belge kontrolüne gideceğini belirler.
Risk esaslı yaklaşım, ithalatçının geçmiş performansı ve ürünün risk profiline göre denetim yoğunluğunun değişebileceği anlamına gelir. Bu, aynı ürünün her sevkiyatta aynı sürede sonuçlanacağının garantisi değildir; sıra ve yoğunluk, sistemin o anki risk değerlendirmesine bağlıdır.
Ne Zaman Karşınıza Çıkar
T.C. Ticaret Bakanlığının kendi ürün güvenliği ve denetimi (ÜGD) kapsamındaki bir ürün ithal edilirken, sevkiyatın fiziksel muayeneye mi yoksa belge kontrolüne mi yönlendirileceği TAREKS üzerinden belirlenir. Başvuru evrakının (fatura, GTİP, ürün özellikleri) eksiksiz ve tutarlı girilmesi, sistemin sevkiyatı doğru şekilde değerlendirmesi için önemlidir.
Tarım ve Orman Bakanlığı gibi diğer bakanlıkların kontrolüne tabi ürünlerde (tohum, hububat, bitkisel/hayvansal ürünler gibi) kontrol belgesi ve uygunluk yazısı süreci TAREKS üzerinden değil, doğrudan ilgili bakanlığa yapılan başvuruyla yürür; sonuç Tek Pencere Sistemi üzerinden gümrük idaresine iletilebilir. İki kanalın karıştırılması, başvurunun yanlış yere yapılmasına ve sevkiyatın beklemesine yol açar.
Sınırları
- TAREKS üzerinden başvuru yapılmış olması, denetimin otomatik olarak lehte sonuçlanacağı anlamına gelmez; sistem süreci elektronik ortama taşır, denetim kararını ilgili bakanlık verir.
- Sistem yalnız denetime tabi ürün gruplarını kapsar; her ithalat/ihracat kalemi TAREKS başvurusu gerektirmez.
Sık Sorulan Sorular
TAREKS ne zamandan beri kullanılıyor?+
2011 yılından bu yana kullanılıyor; sistem devreye alındığından bu yana ithalatta ve ihracatta risk esaslı elektronik denetim yürütülüyor.
TAREKS hangi belgeleri kapsar?+
T.C. Ticaret Bakanlığının kendi yürüttüğü ürün güvenliği ve denetimi (ÜGD) işlemlerini kapsar. Tarım ve Orman Bakanlığı gibi diğer bakanlıkların verdiği kontrol belgesi ve uygunluk yazısı TAREKS üzerinden değil, doğrudan ilgili bakanlığa yapılan başvuruyla yürütülür.
TAREKS başvurusunu kim yapar?+
Başvuru, ithalatçı/ihracatçı adına genellikle gümrük müşaviri tarafından yapılır; başvuruda ürün ve sevkiyat bilgilerinin doğru girilmesi gerekir.
Bu Terim Hangi İşimizde Geçiyor
TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi), ithalat gümrükleme hizmetimiz kapsamında takip ettiğimiz belgelerden biridir.
İthalat GümrüklemeYurt dışından gelen yükünüzün gümrük işlemleri ve vergi süreçleri.Bu sayfa Gümrük Müşaviri Reşide Kapukçu (Karne No: M/07/0008) tarafından incelenmiştir.
Kaynak
T.C. Ticaret Bakanlığı, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) — Sistem 2011 yılında devreye alınmıştır; uygulama esasları Ürün Güvenliği ve Denetimi tebliğleriyle her yıl güncellenir.