Sözlük / Menşe Şahadetnamesi
Menşe Şahadetnamesi nedir?
Menşe şahadetnamesi, ihraç edilen bir eşyanın hangi ülke menşeli sayıldığını kanıtlayan, tercihli olmayan (genel) bir menşe belgesidir; ithalatçı ülke özel olarak talep ettiğinde veya menşe esaslı bir ticaret politikası önlemi uygulandığında düzenlenir.
Menşe şahadetnamesi zorunlu bir belge değildir ve A.TR ile EUR.1’in aksine hiçbir tercihli tarife veya vergi indirimi sağlamaz — yalnızca eşyanın nereden geldiğini ispatlar. İhracatçının bağlı bulunduğu ticaret veya sanayi odası tarafından düzenlenip onaylanır; bazı ülkelerde (özellikle Arap ülkelerinde) ayrıca ithalatçı ülkenin konsolosluk tasdiki de istenir. Dayanağı 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 17-22. maddeleri ile Gümrük Yönetmeliği’nin 29-42. maddeleridir.
Türk mevzuatında menşe iki ayrı rejime ayrılır: tercihli menşe (bir ticaret anlaşması kapsamında indirimli vergi hakkı doğurur, EUR.1 veya menşe beyanıyla kanıtlanır) ve tercihli olmayan menşe (yalnızca eşyanın hangi ülkede üretildiğini gösterir, vergi avantajı doğurmaz). Menşe şahadetnamesi ikinci gruptadır — bu yüzden "menşe belgesi" denince akla gelen tek belge o değildir.
A.TR ile karıştırılması özellikle sıktır, ama ikisi ayrı soruları cevaplar: A.TR, malın Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesinde serbest dolaşımda olduğunu gösterir, ürünün nereden geldiğini değil. Bir ürün A.TR ile AB’ye tercihli olarak girerken, aynı ürünün üçüncü bir ülkeye sevkinde menşe şahadetnamesi istenmesi bu yüzden çelişki değildir — iki belge farklı şeyi ispatlar.
Ne Zaman Karşınıza Çıkar
İthalatçı ülke tarafından özel olarak istendiğinde ya da eşya menşe esaslı bir ticaret politikası önlemine (anti-damping vergisi, miktar kısıtlaması, kota gibi) tabi olduğunda gündeme gelir; AB ve Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması bulunduğu ülkeler dışındaki pazarlara yapılan sevkiyatlarda sık karşılaşılan belgedir.
Bazı ülkelerde (özellikle Arap ülkeleri) oda onayının yanına ithalatçı ülke konsolosluğunun tasdiki de eklenir; bu ek adım belge trafiğine süre ekler ve konsolosluğun kendi çalışma takvimine bağlı olduğundan yükleme tarihinden önce planlanması gerekir.
Sınırları
- Menşe şahadetnamesi hiçbir tercihli tarife veya vergi indirimi sağlamaz; alıcı ülkede indirimli vergi bekleniyorsa aranan belge EUR.1 veya ilgili anlaşmanın öngördüğü menşe beyanıdır, menşe şahadetnamesi değil.
Sık Karıştırılanlar
| Karşılaştırma | Fark |
|---|---|
| Menşe Şahadetnamesi vs A.TR Dolaşım Belgesi | A.TR bir menşe belgesi DEĞİLDİR — Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesinde eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir, hangi ülkede üretildiğini değil. Menşe şahadetnamesi ise doğrudan eşyanın menşe ülkesini kanıtlar; ikisi farklı soruları cevaplar ve birbirinin yerine geçmez. |
| Menşe Şahadetnamesi vs EUR.1 Dolaşım Sertifikası | EUR.1 tercihli menşeyi kanıtlar ve yalnızca Türkiye’nin taraf olduğu bir ticaret anlaşması kapsamında indirimli vergi hakkı doğurur. Menşe şahadetnamesi ise tercihli olmayan (genel) menşe ispatıdır ve hiçbir vergi indirimi sağlamaz — ikisi aynı soruya ("eşya nereden geldi") farklı hukuki sonuçla cevap verir. |
Sık Sorulan Sorular
Menşe şahadetnamesi nereden ve nasıl alınır?+
İhracatçının bağlı bulunduğu ticaret veya sanayi odasına başvurularak alınır; oda, eşyanın Türkiye menşeli olduğunu veya sayıldığını ilgili evrak üzerinden inceleyip onaylar. Bazı hedef ülkelerde ayrıca ithalatçı ülke konsolosluğunun tasdiki istenir.
Menşe şahadetnamesi ile A.TR aynı belge midir?+
Hayır. A.TR, eşyanın Türkiye-AB Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda olduğunu gösterir, menşeini değil. Menşe şahadetnamesi doğrudan eşyanın hangi ülkede üretildiğini kanıtlar; hangisinin isteneceği hedef ülkeye ve sevkiyatın kapsamına göre değişir.
Menşe şahadetnamesi ile EUR.1 arasındaki fark nedir?+
EUR.1 tercihli menşeyi kanıtlar ve bir ticaret anlaşması kapsamında indirimli vergi hakkı doğurur. Menşe şahadetnamesi tercihli olmayan genel menşe ispatıdır ve vergi indirimi sağlamaz; ikisi farklı hukuki sonuç doğurur.
Menşe şahadetnamesi her sevkiyatta zorunlu mudur?+
Hayır, zorunlu değildir. İthalatçı ülke özel olarak talep ettiğinde veya eşya menşe esaslı bir ticaret politikası önlemine tabi olduğunda düzenlenir; talep yoksa hazırlanmasına gerek kalmaz.
Menşe şahadetnamesi ücretli mi?+
Düzenleyen ticaret veya sanayi odasının kendi tarifesine göre bir masraf söz konusudur; tüm odalarda geçerli tek bir sabit ücret yoktur. Güncel tutar ve varsa ek vergi yükümlülüğü için ilgili odaya bakılmalıdır — sabit bir rakam burada verilmiyor çünkü yıldan yıla ve odadan odaya değişir.
İlgili Terimler
Bu Terim Hangi İşimizde Geçiyor
Menşe Şahadetnamesi, dış ticaret evrakları takibi ve yönetimi hizmetimiz kapsamında takip ettiğimiz belgelerden biridir.
Dış Ticaret Evrakları Takibi ve YönetimiSevkiyat belgelerinin toplanması, birbiriyle tutarlılık kontrolü, süreli belgelerin takvimi ve arşiv yönetimi.Bu sayfa Gümrük Müşaviri Reşide Kapukçu (Karne No: M/07/0008) tarafından incelenmiştir.
Kaynak
T.C. Ticaret Bakanlığı — Gümrük İşlemleri Sıkça Sorulan Sorular (Menşe) — Yasal dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu madde 17-22 ve Gümrük Yönetmeliği madde 29-42. Oda tasdiki uygulaması, ihracatçının üyesi bulunduğu Ticaret veya Sanayi Odası mevzuatına dayanır.